Publications de Presse Burundaise, Rohero I Avenue de la JRR N°17 Immeuble le SAVONNIER, Téléphone standard : (257) 22 22 62 32, Fax :(257) 22 22 58 94, email: pressequotidienne@yahoo.fr

Ihuriro ry’Inama Nshingamateka na Nkenguzamateka za Afrika risaba U.E. gukuraho ibihano ryafatiye Uburundi

 

AREAbagize komite nshingwabikorwa y’ihuriro ry’Inama Nshingamateka na Nkenguzamateka za Afrika (UPA) basaba ishirahamwe ry’abanyaburaya (U.E.) guhagarika ibihano ryafatiye Uburundi. Ivyo bakaba babishikirije  mw’itangazo ryasohoye ryo gusozera inama igira 72 y’urwo rwego yabereye mu gisagara ca Bujumbura, ku magenekerezo ya 22 na 23 Rusama 2018. Abagize komite nshingwabikorwa y’ihuriro ry’Inama Nshingamateka na Nkenguzamateka za Afrika (UPA) basaba ishirahamwe ry’abanyaburaya (U.E.) guhagarika ibihano ryafatiye Uburundi. Ivyo bakaba babishikirije  mw’itangazo ryasohoye ryo gusozera inama igira 72 y’urwo rwego yabereye mu gisagara ca Bujumbura, ku magenekerezo ya 22 na 23 Rusama 2018. Muri iryo tangazo nyene abitavye iyo nama baramenyesheje ko umutekano wiyongereye mu gihugu kuva mu 2015, bongera bamenyesha ko n’ubukozi bw’ikibi bwarwanijwe.Ngo kabaka bababazwa n’ingene Uburundi bwambikwa iceyi bivuye ku marementanya. Muri iryo urwo rwego rurasaba ko abanyaparestina boshigikirwa,barashingikira ko Uburundi bwobandanya burwanya iterabwoba.  Urwo rwego ruratera akamo amashirahamwe y’ibihugu harimwo COMESA kuza kugirira inama mu Burundi kuko hamaze kubera n’izindi nama mpuzamakungu zitari nke.
Ibihugu vya Afrika bishize hamwe inguvu zavyo bishobora gutorera umuti urama ingorane zibihanzeIbirori vyo kwugurura iyo nama vyatewe iteka n’Icegera ca mbere c’Umukuru w’igihugu Gaston Sindimwo yari yaserukiye Umukuru w’igihugu. Akaba mw’ijambo yashikirije ico gihe yaramenyesheje ko abanyafrika baramutse bakoranira hamwe baba baronse akaryo ko guhanahana ivyiyumviro mu ntumbero yo gutorera umuti urama ingorane  nyamukuru zihanze Afrika. 

Yarongeye amenyesha ko akaryo nk’ako kibonekeje muri kahise aho bihweje ingingo zafashwe mu nama zahuje iryo huriro ry’Inama Nshingamateka na Nkenguzamateka za Afrika. Ngo basanze hagumye hafatwa ingingo zishemeye mu ntumbero yo kubungabunga ubwigenge bw’ibihugu vya Afrika, gutsimbataza amahoro n’umutekano, kurwanya ingorane zituruka ku ruzuba n’inzara. Hari kandi guteza imbere igisata c’indero, gishira abigeme mu mashure, kurwanya iterabwoba, guteza imbere demokarasi no kurwanya ihindagurika ry’ibihe. Ngo birakenewe rero ko haba ukwisuzuma igihe cose abanyafrika bahuriye mu nama kugira barabe intambwe zafashwe zafatiweko muri poritike y’ibihugu zigezeko. Kahise ka hafi ka Afrika ngo karerekana intambwe yatewe mw’ishirwa mu ngiro ry’izo ngingo naho zidashemeye cane. Ngo nta munyafrika atumva ko yegwa n’ibitigiri vy’abimukira b’abanyafrika basandaba bariko bagerageza kujabuka ikiyaga Méditerranée bagiye kugerageza kurondera ubuzima bwiza. Bisubiye ngo inteko zo kugarukana amahoro muri Afrika ntizihaye ziraheza igikorwa cazo kuko ibitigiri vy’imigwi y’iterabwoba canke imigwi irwana yibonekeza mu bihugu bimwe bimwe vya Afrika iguma yiyongera, ibitigiri vy’abana baja kw’ishure canke batagira akazi hamwe umutekano w’ibihugu vya Afrika wagumye uhungabana muri iyi myaka mirongo ibiri irangiye. Gaston Sindimwo akaba yaboneyeho akaryo ko kumenyeshako iyo nama yabaye mu gihe Uburundi buriko buragerageza gutsimbataza demokarasi n’ibiyiranga naho hari ibihugu biguma bigerageza kubuhungabanya kuva habaye ukugerageza gutembagaza inzego zitorewe n’abanyagihugu ku wa 13 Rusama 2015. Vyongeye ngo haje hiyongerako ibihano muvy’ubutunzi vyafatiwe Uburundi n’ishirahamwe ry’abanyaburaya  vya Buraya naho bitari bizi ingaruka ziriko ziraba mu bihugu vya Afrika haba mu bihe bigoye canke mu bihe vy’amahoro. Yarashimiye ibihugu vya Afrika vyafashe mu mugongo abarundi n’Uburundi mu gihe hafatwa ingingo zicinyiza Uburundi n’abarundi, ahanini zikaba zafatwa n’ibihugu vya ACP-UE. Ngo ni mu ntumbero yo gufasha ibindi bihugu vya Afrika Uburundi bwarungitse inteko muri « Centrafrique » na Somaliya gufasha kugarukana  amahoro. Naho biri uko ngo inzira yukuri yo kurwanya iterabwoba ni ukuzamura ubutunzi, no kurwiza ubuzi kugira abanyagihugu bakore akazi kabateza imbere. Yarashimishijwe kandi no kubona mu vyategekanijwe kwigwa  harimwo ivy’ ugufashanya hagati y’Inama Nshingamateka na Nkenguzamateka  za Afrika no muri Amerika y’ubumanuko. Ngo no kurwanya abanywa ikiyayuramutwe n’urudandazwa rw’abantu bifasha gukingira urwaruka rwa Afrika. Yarongeye amenyesha ko amatora y’Ibwirizwa Shingiro yo ku wa 17 Rusama 2017 yabaye mu mahoro n’umutekano. Ngo si ubwa mbere rero abarundi bitaba amatora nk’ayo aza gutsimbataza demokarasi.
Ihuriro ry’Inama Nshingamateka na Nkenguzamatekaza Afrika  yiyemeje ugushigikira Uburundi  Umukuru w’Inama Nshingamateka y’ishirahamwe ry’Inama Nshingamateka na Nkenguzamateka za Afrika (UPA) akongera akaba n’umukuru w’Inama Nshingamateka ya Guinée-Bissau Cipriano Cassama, yarashimye kubona amatora y’Ibwirizwa Shingiro yabaye mu bwigenge. Yasavye ko muri iyo nama komite nshingwabikorwa ya UPA izoshigikira Uburundi nk’uko yabigize kuri Sudani na Zimbabwe mu ntumbero yo kwerekana ko abanyafrika bashigikiranye. Yarongeye arashima ukugene bakiriwe. Iyo nama kandi ngo ibaye mu gihe umugabane  wa Afrika ugeramiwe n’ingorane z’amahoro, umutekano n’iterambere. Inama ikurikira nayo ngo izobera mu gihugu ca Nigeria. Mu ntumbero yo gushira hamwe Inama nshingamateka na Nkenguzamteka zose za Afrika ngo bazogira ingendo zo gusigurira izo nzego akamaro kuja muri iryo shirahamwe. Umukuru w’Inama Nshingamateka Pascal Nyabenda yarahaye ikaze umushingamateka Cipriano Cassama arongoye ishirahamwe ry’Inama Nshingamateka na Nkenguzamteka za Afrika akaba anarongoye Inama nshingamateka ya Guinée bissau, yongera aramushimira kuko atako atakoze kugira iyo nama ibere mu Burundi. Yamenyesheje ko ibiganiro arivyo vyafashije abarundi gusimba iyindi ntambwe mu gutsimbataza demokarasi mu gutunganya itora ry’Ibwirizwa Shingiro ku wa 17 Rusama 2018. Iryo Bwirizwa Shingiro ngo rije gushira mu ngiro ivyipfuzo vy’abarundi mu bisata vyose vy’igihugu harimwo n’iyinjira ry’Uburundi mu karere ka afrika y’ubuseruko. Ngo nta nkeka kandi ko ibiganiro hagati y’abarundi bizotuma amatora yo mu mwaka w’2020 aba ku mugaragaro kandi mu mutekano ntangere. Yarongeye amenyesha ko abanyafrika bakwiye guhinyanyura  poritike zabo muvy’ ubutunzi kandi bagashigikirana mu ntumbero yo guteza imbere abanyagihugu no gutsimbataza ubwigenge bw’ivyo bihugu.Mwomenya ko ibihugu vyari vyitavye iyo nama ari 26 ku bihugu 40 bihurikiye muri iryo shirahamwe. 

Epitace Nduwayona

Evelyne Niyonzima 

Ouvrir