Publications de Presse Burundaise, Rohero I Avenue de la JRR N°17 Immeuble le SAVONNIER, Téléphone standard : (257) 22 22 62 32, Fax :(257) 22 22 58 94, email: pressequotidienne@yahoo.fr

Mu nama Nkenguzamateka: Integuro y’ibwirizwa ryerekeye ingene abaganga bokwitaho gusumba amagara y’abantu yaremejwe

DSC kiu0386Inama Nkenguzamateka y’Uburundi yarize yongera iremeza integuro y’ibwirizwa rigenga ingene abaganga bokwitwara mu bijanye n’amagara y’abantu. Iyo nteguro y’ibwirizwa ikaba yemejwe ijana kw’ijana n’abakenguzamateka bose bari bitavye. Ivyo bikorwa bikaba vyari birongowe n’umukuru w’Inama Nkenguzamateka, Révérien Ndikuriyo. Hari ku wa 28 Ntwarante 2018.Inama Nkenguzamateka y’Uburundi yarize yongera iremeza integuro y’ibwirizwa rigenga ingene abaganga bokwitwara mu bijanye n’amagara y’abantu. Iyo nteguro y’ibwirizwa ikaba yemejwe ijana kw’ijana n’abakenguzamateka bose bari bitavye. Ivyo bikorwa bikaba vyari birongowe n’umukuru w’Inama Nkenguzamateka, Révérien Ndikuriyo. Hari ku wa 28 Ntwarante 2018.Umushikiranganji w’amagara y’abantu, Josiane Nijimbere ariko arasigura imvo n’imvano y’iyo nteguro y’ibwirizwa yamenyesheje ko isubirwamwo ry’itegeko no 1/16 z’ukwa 17 Rusama 1982 rigenga amagara y’abantu rifatiye ku buryo bwo guha ububasha ubushikiranganji bujejwe amagara y’abantu no kurwanya ikiza ruhonyanganda SIDA kugirango bushobore gufasha abanyagihugu mu kubatunganiriza neza mu bijanye n’amagara yabo ngo baravye amasezerano Uburundi bwateyeko igikumu haba mu karere canke haba kw’isi yose. Ngo kuva iryo tegeko ryemejwe harabaye ivyaduka vy’indwara hanyuma bica bituma hafatwa ingingo zitari nke mu bijanye no kwitaho amagara y’abantu.

Izo ndwara nazo ngo zaduka kubera idandazwa ry’ibiribwa hamwe n’uruja n’uruza rw’abantu. Ngo bafatiye ku masezerano  amakungu yagiye ishirako umukono ngo harimwo bimwe bimwe vyagiye biratera imbere arico gituma bisabwa ko Uburundi nabwo butera imbere mu bijanye n’amategeko. Ngo ni muri iyo ntumbero rero yo kugirango bajane n’uko isi iriko iragenda mu bijanye n’amagara y’abantu mu kuyateza imbere. Ngo hariho amasezerano Reta y’Uburundi yagiye irashirako umukono nk’amasezerano yerekeye ibiyayuramutwe mu mwaka w’1981, ayerekeye ingene  urudandazwa mpuzamakungu rwogenda, amasezerano abuza guhingura no kubika ibikoresho bimwe bimwe, ibirwanisho vy’ubumara no kubisambura, itegeko rigenga ibisubirira amaberere igihe umuvyeyi atariko aronsa, n’ibindi ngo ivyo vyose vyagiye bitera imbere. Mu kurushirizaho guteza imbere amagara y’abavyeyi n’ibibondo ngo Reta y’Uburundi yarateye igikumu kuri ayo masezerano yagenga ibisubirira amaberebere hamwe n’idandazwa ryavyo ngo bica bituma amategeko amwe amwe ategerezwa guhinduka. Iryo tegeko kandi ngo riremeza akamaro k’ihangiro ryo gushika kw’iterambere rirama. Hariho amasezerano kandi yerekeye kurwanya itabi yateweko igikumu n’ishirahamwe mpuzamakungu rijejwe amagara y’abantu kw’isi mu 2005 aho Uburundi ngo bwaca butera igikumu muri uwo mwaka nyene kw’isezerano ryo kuraba ingene abarundi batokwicwa n’itabi. Iryo naryo rikaba ari itegeko inomero 1/019 ryo ku wa 8 Munyonyo 2005. Umushikiranganji Josiane Nijimbere yamenyesheje kandi ko hariho  bishasha biri muri iyo nteguro. Ivyo navyo ngo ni uko iyo nteguro y’ibwirizwa ije gufasha mu gutorera inyishu ingorane zitari nke mu bijanye n’amagara y’abantu. Iyo nteguro y’ibwirizwa ngo iratomora neza iringanizwa ry’ibikoresho vyo kwa muganga, rekana neza ingene ibikoresho vyo kwa muganga bikoreshwa n’ingene abaganga ubwabo bashobora gukora, riravuga ibijanye n’imfungurwa hamwe no gutegura neza ikoreshwa ry’ibintu bisubirira amaberebere kugira bakingire amagara y’ibibondo, riravuga ibijanye no gutunganya ibisata vy’amagara y’abantu mu bisata vya Reta, harimwo ingingo zijanye n’ingene batunganya bakongera bagatanga amaraso hamwe n’itunganywa ry’ibijanye n’ubushakashatsi mu gisata c’amagara y’abantu. Iyo nteguro kandi ngo irategekenya ibihano bihabwa umuntu arenze amategeko mu bijanye n’ubuvuzi.Abakenguzamateka barashikirije amakenga yabo aho bashatse kumenya ibijanye no kurima be no guhingura itabi mu Burundi kandi bivugwa ko risanzwe ari ribi ku magara y’abantu. Aho naho umushikiranganji ajejwe amagara y’abantu  akaba yamenyesheje ko itabi ritera indwara zitandukanye harimwo na kanseri. Ngo Reta y’Uburundi iripfuza ko abanyagihugu bokoroherwa mu bijanye n’amagara yabo arico gituma ngo hategekanijwe kuduza amatagisi kugirango bace intege abarinywa gutyo bashobore kurwanya itabi mu Burundi. Ikindi bashatse kumenya ni kijanye n’uko Reta y’Uburundi itoshinga ihinguriro rikora imiti gutyo abarundi bakareka kwama bazeye inze, ku imiti iva hanze y’igihugu na cane cane ko usanga izimvye. Josiane Nijimbere akaba yamenyesheje ko ico ciyumviro catanguye mu mwaka uheze w’2017 ngo barazana n’abahinga biga ibikenewe ariko ngo nta ntambwe bateranye abasanzwe bazana iyo miti mu Burundi. Ariko ngo bagiye hamwe bose bagashira inguvu hamwe ngo vyoshoboka gutyo iryo hinguriro ry’imiti rikaboneka mu gihugu c’Uburundi.Inyuma y’ibibazo n’impinyanyuro zimwe zimwe, iyo nteguro y’ibwirizwa rigenga ingene abaganga bokwitwara mu bijanye n’amagara y’abantu ikaba yaciye yemezwa n’ abakenguzamateka bose bari bitavye uko ari 39 harimwo n’abatumye.    

Estella Niyongere

 

Ouvrir